Jump to content

Risa

Sian Wikipedia
Photo of Auguste Rodin's statue The Thinker
Patung Sang Pamingkir, ulaon ni Auguste Rodin, i ma tanda pamingkiran parisahon.

Risa, didokhon do pe Pilsapat manang Pilosopi (sian Hata Gorik Matua: philosophía Templat:Lit), i ma sada parsiajaran na sistematis taringot tu sungkunsungkun umum jala mandasor taringot tu topik songon hamaradongon, parbinotoan, bisuk, angkal, hata, dohot nilai. Parsiajaron i ma sada unungunung na rasional jala kritis na mangarimangi metode dohot asumsina.

Molo sian sejarahna, godang do ilmu marsadasada, songon pisika dohot psikologi, na gabe bagian ni risa. Alai, di pangatusion nuaeng, angka ilmu on didophon songon disiplin ilmu akademik na marsirang. Hasomalon na marpanghorhon di turiturian ni risa i ma hasomalon Pastima, Arab-Persia, India, dohot Sina. Risa Pastima marmula sian Gorik Matua, jala manggohi marragam subbidang risa. Topik na sentral sian Risa Arab-Persia i ma partalian ni angkal dohot pangungkapon. Risa India padomuhon masala partondion taringot tu dalan laho mandapot patiuron dohot eksplorasi tu tihas ni hanataan dohot sara laho mandapothon parbinotoan. Molo Risa Sina tarmulobi marpokus tu parsoalan na turba taringot tu pangalaho sosial, pamarentaon, dohot pangambangon diri.

Piga-piga ranting ni risa na surung i ma epistemologi, etika, logika, dohot metapisika. Epistemologi mamparsiajari aha do parbinotoan i jala boha do asa boi didapothon. Etika manulingkiti prinsip-prinsip ni parange jala aha na marupahon parulaon na tigor. Logika i ma parsiajaran taringot tu panalaran na sintong jala mangalului songon dia do pandapot na denggan boi dibedahon sian pandapot na so denggan. Alai metapisika manguji pitur-pitur na paling torop sian hanataan, hamaradongon, objek, dohot bangko-bangkona. Subbidang ni risa na asing i ma estetika, risa hata, risa pingkiran, risa ugamo, risa ilmu, risa etongan, risa turiturian, dohot risa politik. Di bagasan ganup rantingna, adong do angka aliran risa na marsaing mamporomosihon ragam ni prinsip, teori, manang metoda na.

Marragam do metoda ni angka pande risa laho mandapothon parbinotoan harisahon. Angka metoda on mangungkupi panguhalan konseptual, mangansanghon angkal na hipas dohot intuisi, pangkeon ni eksperimen pamingkirion, panguhalan hata siganup ari, gombaran ni bitik, dohot sungkunsungkun na kritis. Risa marpardomuan tu godang bidang na asing, songon ilmu portibi dohot ilmu sosial, etongan, bisnis, uhum, dohot jurnalisme. Risa mangalehon perspektif interdisiplin ni ilmu dohot marpasiajari ruang lingkup huhut konsep-konsep na dasar sian bidang-bidang on. Risa pe manulingkiti metoda dohot implikasi etika na.